Từ Hà Nội ồn ào đến vùng núi yên tĩnh chỉ cách 90 phút di chuyển, nhà báo Lào thấy một Việt Nam rất khác. Câu chuyện nằm trong chuỗi tư liệu của VFEJ về góc nhìn quốc tế với môi trường, và đời sống Việt Nam.
Bài viết dưới đây được biên tập từ tư liệu năm 2010, trong khuôn khổ Chương trình Tao đổi Nhà báo Quốc tế Fredskorpset do Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ) điều phối.
Đây là một phần trong loạt ghi chép của các phóng viên nước ngoài khi làm việc tại Việt Nam, những lát cắt ghi lại trải nghiệm, cảm nhận, và cách họ nhìn về môi trường sống, người, và nhịp phát triển.
Là cư dân tạm thời ở Hà Nội, nhà báo Lào Phoonsab Thevongsa từng quen với thành phố đông đúc, nhiều xe cộ, và tiếng còi xe liên tục.
Chuyến đi đến Ba Vì, cách trung tâm chưa đầy hai giờ di chuyển, mở khung cảnh hoàn toàn khác. Không khí trong lành, núi đồi, các trang trại bò sữa, và các sản phẩm địa phương khiến trải nghiệm trở nên rõ ràng, và trực tiếp, không cần nhiều lời giải thích.
Các cửa hàng nhỏ ven đường bày bán sữa và sữa chua, khu vườn trồng rau, chăn nuôi quy mô gia đình, hay bữa ăn được chế biến từ nguyên liệu tại chỗ, tất cả tạo cảm giác về hệ sinh thái khép kín, nơi sản xuất, và đời sống gắn với nhau khá tự nhiên.
Trong khu nghỉ dưới chân núi, đoàn khách gặp cư dân địa phương, xem các tiết mục văn hóa, và tham gia các sinh hoạt mang tính cộng đồng. Không gian ở đây không chỉ là điểm đến, mà còn là nơi thể hiện cách cộng đồng sống cùng thiên nhiên.
Điều để lại ấn tượng rõ nhất lại đến từ những chi tiết nhỏ, một ngôi nhà đất, cánh đồng lúa, nông dân trở về khi chiều xuống, hay cây đa cổ thụ được gìn giữ như một phần ký ức của làng.
Trải nghiệm này khiến cách nhìn ban đầu về Việt Nam thay đổi.
Ấn tượng về đô thị đông đúc không còn là hình ảnh duy nhất. Một lớp khác xuất hiện, chậm hơn, yên tĩnh hơn, và kết nối rõ hơn giữa người với môi trường sống.
Khoảng cách giữa hai hình ảnh ấy không nằm ở cái nào đúng hay sai. Nó ở cách chúng ta thường kể về Việt Nam theo lát cắt quen thuộc, trong khi các lát cắt khác ít khi được đưa ra đủ rõ.
Với truyền thông môi trường, chuyện không nằm ở số liệu về ô nhiễm hay biến đổi khí hậu. Cách kể về những không gian còn giữ được cân bằng, các mô hình sống gắn với tự nhiên, hay những trải nghiệm đời thường có giá trị không kém.
Đó là các chi tiết giúp độc giả hình dung môi trường không phải là khái niệm trừu tượng, mà là thứ họ có thể cảm nhận, và lựa chọn.
Chuyến đi ngắn có thể không thay đổi thực tế, nhưng có thể thay đổi cách ai đó nhìn về thực tế, và đôi khi, điều này có tác động lâu dài hơn.
Các ghi chép như vậy, khi đặt cạnh nhau, tạo thành câu hỏi lớn hơn, Việt Nam được thấy như thế nào từ bên ngoài, và chúng ta đang kể câu chuyện của mình ra sao.
Loạt bài “Việt Nam trong mắt nhà báo quốc tế (tư liệu VFEJ)” sẽ tiếp tục với các góc nhìn từ Trung Quốc, Lào, và các chiến dịch truyền thông môi trường trong khu vực.
Tư liệu gốc: Phoonsab Thevongsa/ Ba Vì/ năm 1010
Biên tập: VFEJ
