Cuối tháng 6/2025, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VAST) công bố một bước tiến mới trong việc ứng dụng công nghệ vũ trụ để bảo vệ môi trường biển: nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (trước đây là Viện Công nghệ Vũ trụ) đã phát triển thành công thuật toán ước tính nồng độ chlorophyll-a từ ảnh vệ tinh.
Đây là chỉ số quan trọng phản ánh “sức khỏe” của nước biển và mức độ phong phú của sinh vật phù du – mắt xích đầu tiên trong chuỗi thức ăn đại dương.
Nghiên cứu do Thạc sĩ Chu Xuân Huy chủ trì, phối hợp cùng các chuyên gia từ Viện Hóa sinh Hữu cơ Thái Bình Dương (Nga), sử dụng dữ liệu từ hai nguồn vệ tinh: VNREDSat‑1 – vệ tinh viễn thám đầu tiên do Việt Nam sở hữu và Sentinel‑2 – thuộc Cơ quan Vũ trụ châu Âu. Lý do nhóm nghiên cứu không sử dụng các thuật toán quốc tế có sẵn như OCx của NASA là bởi các vùng biển ven bờ của Việt Nam có đặc điểm quang học và thủy văn riêng biệt. Do đó, cần một công cụ được hiệu chỉnh phù hợp với môi trường địa phương để cho kết quả chính xác hơn.
Thuật toán mới đã được thử nghiệm tại khu vực đầm phá và ven biển Thừa Thiên Huế, cho kết quả khả quan. Ngoài ra, công cụ này có thể giám sát biến động nồng độ chlorophyll-a theo thời gian, góp phần cảnh báo sớm hiện tượng phú dưỡng, sự bùng phát tảo độc hoặc theo dõi vùng ngư trường, hỗ trợ hoạt động nghề cá bền vững.
VAST cho biết, việc phát triển công cụ giám sát bằng ảnh vệ tinh giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào dữ liệu thương mại, đồng thời chủ động hơn trong theo dõi biến động môi trường biển. Đây là một trong những ví dụ tiêu biểu cho thấy công nghệ vũ trụ – nếu được đầu tư và ứng dụng đúng hướng – hoàn toàn có thể phục vụ thiết thực cho đời sống và bảo vệ đại dương.
PV`
