Đánh bạt đáy là phương pháp đánh bắt sử dụng lưới nặng kéo trên đáy biển, tương tự như một chiếc máy ủi dưới nước. Phương pháp này gây hủy hoại nghiêm trọng các rạn san hô, thảm cỏ biển và các cấu trúc sinh thái phức tạp mà sinh vật biển phụ thuộc vào.
Phá hủy môi trường sống dưới đáy biển
Theo Trung tâm Khoa học Đa dạng Sinh học Biển – Marine Biodiversity Science, Canada, đánh bắt bạt đáy (bottom trawling) là một trong những hoạt động phá hoại nhất đối với hệ sinh thái biển. Kỹ thuật này sử dụng những tấm lưới nặng kéo lê đáy đại dương – tương tự như một chiếc máy ủi dưới nước – san bằng mọi sinh cảnh như san hô nước sâu, cỏ biển, hoặc bọt biển, vốn là nơi cư trú và sinh sản của nhiều loài sinh vật biển.
Các nhà khoa học ghi nhận rằng nhiều khu vực bị đánh bắt như vậy mất đến hàng chục năm – thậm chí hàng thế kỷ – để phục hồi, đặc biệt ở những vùng biển sâu nơi hệ sinh thái phát triển rất chậm.
Đánh bắt không chọn lọc: tổn thất ngoài dự kiến
Tác động tiêu cực không dừng lại ở môi trường sống. Theo báo cáo, mỗi kilogram cá mục tiêu thu được từ đánh bạt đáy có thể đi kèm tới “6 kilogram sinh vật không mong muốn” – từ rùa biển, cá mập non đến san hô hoặc cá con – bị chết hoặc tổn thương nặng rồi bị thải bỏ (bycatch). Tỷ lệ chết sau khi bị thả lại rất cao, khiến việc đánh bắt không chọn lọc này đẩy nhiều quần thể sinh vật đến bờ vực tuyệt chủng.
Suy giảm đa dạng sinh học và rối loạn hệ sinh thái
Những khu vực bị đánh bạt thường ghi nhận mức độ “giảm tới 90% đa dạng sinh học” so với các khu vực chưa bị can thiệp. Đáy biển sau khi bị đánh bắt có thể trở thành “vùng chết” do sinh vật không còn chỗ bám trú hoặc thức ăn bị phá hủy hoàn toàn. Ngoài ra, lớp trầm tích bị khuấy lên còn làm đục nước, nghẹt hệ hô hấp của các loài lọc như trai, hàu, làm gián đoạn chuỗi thức ăn tự nhiên.
Tác nhân góp phần vào biến đổi khí hậu
Một phát hiện đáng lo ngại từ nghiên cứu được dẫn trong bài viết là đánh bạt đáy cũng “đóng góp lớn vào phát thải CO₂ toàn cầu”. Ước tính, hoạt động này làm giải phóng khoảng 370 triệu tấn CO₂ mỗi năm, tương đương với “toàn bộ ngành hàng không toàn cầu”. Điều này cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa khai thác biển không bền vững và khủng hoảng khí hậu hiện nay.
Giải pháp: Bảo vệ biển và chuyển đổi phương thức đánh bắt
Bài viết cũng nêu bật hiệu quả của các “khu bảo tồn biển” – nơi cấm đánh bạt đáy – trong việc phục hồi sinh cảnh và quần thể sinh vật. Chỉ sau vài năm không bị khai thác, đa dạng sinh học và trữ lượng cá có thể phục hồi rõ rệt. Các phương pháp đánh bắt truyền thống, quy mô nhỏ và thân thiện hơn với môi trường đang được khuyến nghị thay thế.
Lan Anh
