Phụ nữ chiếm khoảng 2/3 số ca mắc Alzheimer trên toàn cầu, nhưng nguyên nhân của chênh lệch này chưa được lý giải đầy đủ. Nghiên cứu mới từ Mỹ cho thấy, tương tác giữa hai loại protein trong não có thể khiến bệnh tiến triển nhanh hơn đáng kể ở nữ giới.
Manh mối từ một protein liên quan Parkinson
Phát hiện không chỉ mở hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu sa sút trí tuệ mà còn gợi ý khả năng cá nhân hóa điều trị theo giới tính.
Nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Mayo Clinic (Mỹ) thực hiện cho thấy, khác biệt sinh học giữa nam và nữ có thể đóng vai trò quan trọng trong tiến triển của Alzheimer.
Phân tích trên 415 tình nguyện tham gia gồm cả cá nhân khỏe mạnh và cá nhân có dấu hiệu suy giảm nhận thức, nhóm nghiên cứu phát hiện ở các cá nhân có bất thường về protein alpha-synuclein (loại protein tự nhiên, hiện diện nhiều trong não (đặc biệt tại các đầu dây thần kinh)), các biến đổi não liên quan đến Alzheimer ở phụ nữ diễn ra nhanh hơn tới 20 lần so với nam giới.
Alpha-synuclein vốn là protein liên quan đến Parkinson. Khi hoạt động bất thường, nó có thể thúc đẩy tích tụ của protein tau (thành phần quan trọng giúp ổn định các vi ống nội bào, đóng vai trò trong vận chuyển chất dinh dưỡng và tín hiệu trong tế bào thần kinh), yếu tố chính gây tổn thương tế bào thần kinh trong Alzheimer.
Tốc độ tổn thương não khác biệt theo giới
Protein tau có vai trò ổn định cấu trúc tế bào thần kinh. Tuy nhiên, khi tích tụ bất thường, nó sẽ tạo thành các đám rối gây gián đoạn chức năng não.
Kết quả nghiên cứu cho thấy ở phụ nữ, quá trình tích tụ tau diễn ra nhanh và mạnh hơn đáng kể khi có hiện diện của alpha-synuclein bất thường.
Theo các nhà khoa học, điều này cho thấy Alzheimer không tiến triển giống nhau ở mọi bệnh nhân. Các yếu tố bệnh lý đi kèm, đặc biệt là các khác biệt theo giới, có thể làm thay đổi đáng kể diễn biến bệnh.
Giả thuyết về vai trò của hormone nữ
Một trong những giả thuyết được đưa ra là suy giảm estrogen ở phụ nữ lớn tuổi.
Estrogen được cho có khả năng hạn chế tích tụ của các protein độc hại trong não. Khi hormone này giảm sau mãn kinh, cơ chế bảo vệ tự nhiên của não có thể suy yếu, tạo điều kiện cho tau tích tụ nhanh hơn.
Ngoài ra, các protein alpha-synuclein bị gấp sai cấu trúc có thể gây viêm não, từ đó thúc đẩy quá trình kết tụ tau và làm trầm trọng thêm tổn thương thần kinh.
Hướng đi mới cho điều trị cá nhân hóa
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh nhận diện các khác biệt sinh học theo giới có thể giúp cải thiện thiết kế thử nghiệm lâm sàng và mở đường cho các phương pháp điều trị cá nhân hóa.
Phát hiện đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Alzheimer chưa có phương pháp chữa khỏi, và các liệu pháp hiện nay chủ yếu chỉ làm chậm tiến triển bệnh.
Tuy vậy, nhóm nghiên cứu cũng lưu ý vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ cơ chế chính xác, cũng như xác định các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến khác biệt giữa nam và nữ.
Theo inc.com
