Sứa đã tồn tại và trôi dạt trong đại dương từ hơn 500 triệu năm, lâu hơn cả khủng long và lâu hơn cả chúng ta rất nhiều. Chúng là những sinh vật bí ẩn, không chỉ vì hình dạng kỳ lạ mà còn bởi khả năng sống sót qua hàng triệu năm.
Tuy nhiên, cuộc sống của sứa hiện nay đang gặp nhiều thử thách lớn, từ ô nhiễm, biến đổi khí hậu đến đánh bắt quá mức.
Sứa có 95% là nước
Nghe có vẻ kỳ lạ, nhưng sứa chủ yếu được tạo thành từ nước, không phải thạch như chúng ta thường nghĩ. Chính vì vậy, chúng có vẻ ngoài mỏng manh, mềm mại và có thể thay đổi hình dạng khi ra khỏi nước. Cơ thể chúng không giống bất kỳ sinh vật nào khác trong đại dương.
Không não, không tim, không phổi
Một trong những đặc điểm thú vị của sứa là chúng không có não, tim hay phổi. Cơ thể của sứa chỉ gồm ba lớp: lớp ngoài cùng bảo vệ, lớp giữa giống như gel gọi là mesoglea, và lớp bên trong giúp sứa tiêu hóa thức ăn. Dù không có bộ não phức tạp, sứa vẫn có thể tồn tại và di chuyển trong đại dương nhờ các cơ chế rất đơn giản.
Một phần của gia đình “Cnidarian”
Sứa thuộc một nhóm động vật biển gọi là “Cnidaria”, bao gồm các sinh vật như hải quỳ và san hô. Đặc điểm chung của nhóm này là chúng sử dụng các tế bào có tên “cnidocytes” để bắn những mũi kim độc vào con mồi. Đây là lý do tại sao sứa có thể “đánh thức” nọc độc của mình khi tiếp xúc với các vật thể hoặc sinh vật khác.
Sứa có “bộ xương thủy tĩnh”
Sứa không có bộ xương như chúng ta. Thay vào đó, cơ thể chúng chứa đầy chất lỏng và cơ tròn. Khi muốn di chuyển, sứa sẽ co cơ và đẩy nước ra sau, tạo lực đẩy để đi về phía trước. Tuy nhiên, chúng cũng rất “lười biếng” khi thả mình trôi theo dòng hải lưu, di chuyển mà không phải tốn công.
Tuổi thọ của sứa: Nhanh nhưng có thể sống lâu
Mặc dù một số loài sứa chỉ sống vài giờ, nhưng có những loài như sứa bờm sư tử có thể sống tới vài năm. Điều này có nghĩa là trong khi chúng ta nghĩ về sứa như một sinh vật tạm bợ, thực ra chúng có thể tồn tại khá lâu trong môi trường tự nhiên.
Kích thước từ nhỏ xíu đến khổng lồ
Sứa có thể có kích thước rất nhỏ, như loài sứa Irukandji chỉ dài từ 1-2 cm, hoặc lớn tới mức gây choáng ngợp như sứa bờm sư tử với chuông rộng tới 2 mét và xúc tu dài tới 36 mét! Đây là lý do vì sao sứa có thể trông rất khác biệt và khiến nhiều người cảm thấy chúng như một sinh vật từ thế giới khác.
Loài sứa “bất tử”
Một trong những khả năng kỳ diệu của sứa là khả năng đảo ngược đồng hồ sinh học của chúng. Loài sứa Turritopsis dohrnii, còn gọi là “sứa bất tử”, có thể chuyển từ dạng trưởng thành trở lại thành dạng polyp – hình dạng ban đầu – khi gặp stress như bị thương, thiếu thức ăn, hoặc nước quá lạnh/nóng. Điều này khiến chúng có thể “sống lại” một cách thần kỳ.
Sứa hộp: Loài sứa tiên tiến nhất
Sứa hộp là một trong những loài sứa hiếm hoi có mắt và khả năng nhìn thấy thực sự, thay vì chỉ cảm nhận ánh sáng. Chúng có 24 mắt trải dài trên bốn mặt của chuông, giúp chúng có tầm nhìn 360 độ. Không chỉ vậy, sứa hộp còn có thể bơi nhanh tới 6 mét mỗi phút, nhanh hơn rất nhiều so với các loài sứa khác chỉ trôi theo dòng nước.
Chiến thuật săn mồi của sứa
Sứa không phải lúc nào cũng chỉ “lững thững” trôi dạt. Một số loài sứa sắp xếp xúc tu của mình theo hình xoắn ốc để bẫy con mồi, trong khi những loài khác lại kéo xúc tu như một chiếc lưới để bắt các sinh vật nhỏ trôi qua. Cách chúng săn mồi thật sự rất tinh tế và đầy sự sáng tạo.
Tham gia vào hành trình bảo vệ đại dương
Đại dương đang phải đối mặt với những thách thức lớn từ ô nhiễm và biến đổi khí hậu. Nhưng mỗi hành động của chúng ta, dù nhỏ, có thể tạo nên sự khác biệt. Hãy tham gia cùng chúng tôi để bảo vệ những sinh vật kỳ diệu như sứa, để tương lai đại dương được sống động và phong phú như ngày hôm nay.
