Sau nội dung nghe cực đúng nhưng thiếu chi tiết cụ thể, dạng bài khác xuất hiện ngày càng nhiều trên page, kể câu chuyện cá nhân trọn vẹn, chơn chu đến mức độc giả gần như không đặt câu hỏi. Nhưng chính khi đó, niềm tin nhanh hình thành theo cách khác.
Có những nội dung không giải thích nhiều. Chúng kể chuyện. Gia đình có vấn đề sức khỏe. Hành trình thay đổi. Kết quả tích cực.
Ví dụ như trường hợp sau, “Gia đình anh X… tất cả thành viên có vấn đề sức khỏe… và rồi hôm nay, họ quay lại với tâm thế hoàn toàn khác, chỉ số ổn định, không còn cần dùng thuốc như trước…”
Thế nào là chuyện đủ thật để tạo niềm tin
Có nhân vật cụ thể (không ẩn danh hoàn toàn)
Có mốc thời gian rõ ràng
Ít nhất một dữ kiện có thể kiểm chứng
Không khái quát hóa kết quả cho mọi độc giả
Đọc qua thấychuyện đủ mọi yếu tố trở nên thuyết phục, có độc giả, có vấn đề, có quá trình, có kết quả. Đến đây, phần lớn sẽ tin, hoặc ít nhất muốn tin.
Chuyện thay thế thông tin
Không giốngcác bài viết giải thích chung chung, dạng nội dung tạo cảm giác cụ thể hơn. Độc giả đọc, vừa tiếp nhận khái niệm, vừa nghe trải nghiệm xảy ra.
Chính điều đó khiến mức độ tin tưởng tăng lên nhanh. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây cho thấy cảm giác tin tưởng ban đầu và niềm tin bền vững không phải lúc nào cũng trùng nhau. NIM (Viện nghiên cứu có trụ sở tại Nuremberg, Đức) điều tra cách thức các quyết định của công chúng thay đổi do công nghệ, xã hội, và khoa học hành vi, nhận định trôi chảy trong cách trình bày hoặc cảm giác chân thực chưa đủ tạo niềm tin nếu độc giả không thấy cơ sở xác thực phía sau nội dung.
Một số nghiên cứu về hành vi độc giả, trong đó có thử nghiệm liên quan đến nội dung do AI và độc giả tạo từ Trường Quản lý MIT Sloan (MIT Sloan School of Management), cho thấy độc giả có xu hướng phản ứng tích cực hơn với nội dung mang tính chuyện, đặc biệt, khi có nhân vật và kết quả rõ , ngay cả khi các chi tiết chưa đầy đủ.
Nói cách khác, chuyện không cần đủ dữ kiện để bắt đầu được tin. Tuy nhiên, khoảng trống nằm ngay trong thứ cực thật này
Nếu dừng một chút, nó bắt đầu lộ ra “hỉ số ổn định” là chỉ số nào, “không cần dùng thuốc” trong trường hợp nào, quá trình diễn ra trong bao lâu. Các chi tiết quan trọng nhất không xuất hiện.
Hậu quả không ở thiếu thông tin
Nếu các chi tiết quan trọng bị bỏ qua, độc giả dễ tự hoàn thiện chuyện theo cách của mình. Có thể theo hướng tích cực hơn. Nghe có vẻ ổn.
Ba dấu hiệu storytelling kiểu AI hóa
Chuyện trọn vẹn nhưng thiếu số liệu
Kết quả tích cực nhưng không có điều kiện đi kèm
Ngôn từ cảm xúc lặp lại (hành trình, thay đổi, khỏe lại…)
Song câu hỏi đặt ra. Trường hợp chưa rõ điều kiện, có được hiểu thành kết quả đã được chứng minh. Hành trình không có dữ liệu, có trở thành phương pháp hiệu quả.
Góc độ truyền thông, điều này dẫn đến nghịch lý, chuyện càng trọn vẹn về cảm xúc, nội dung càng khó tạo nhận thức rõ. Độc giả có thể nhớ có một gia đình đã khỏe lại, nhưng không biết chính xác điều gì tạo kết quả đó.
Nội dung thuyết phục nhưng không chuyển đổi
Đây là điểm nhiều fanpage sử dụng AI thường gặp phải.
Câu chuyện có thể giữ độc giả đọc ở lại lâu hơn, tạo thiện cảm nhanh hơn, và tăng tương tác ban đầu. Nhưng nếu đi xa hơn, phương pháp đó là gì? khác ở đâu? có phù hợp với mình không? Các câu hỏi mà nội dung không trả lời được. Và khi không có câu trả lời rõ , hành vi thường dừng lại.
Đọc.
Thấy hợp lý.
Rồi… lướt tiếp.
Và quên
Không phải do chuyện, do cách kể
Storytelling (kể chuyện) không sai. Vấn đề nằm ở chuyện được sử dụng như kết luận, thay vì dẫn chứng. Theo NIM, minh bạch hay hình thức thuyết phục chỉ là điều kiện cần; niềm tin thường đòi hỏi thêm yếu tố trách nhiệm nguồn phát, và khả năng kiểm chứng
Chuyện thực sự có giá trị truyền thông khi trả lời được ít nhất ba điều, điều gì thực sự xảy ra, trong điều kiện nào, và ai chịu trách nhiệm cho kết quả đó.
Thiếu các yếu tố này, chuyện dễ trở thành dạng nội dung quen thuộc,nghe cực thật, nhưng khó kiểm chứng, và vì thế, khó tạo niềm tin bền.
Viết khác đi, hiệu quả sẽ khác
Cùng câu chuyện, nhưng chỉ cần thêm vài chi tiết về thời gian cụ thể, chỉ số trước – sau, điều kiện áp dụng, và vai trò của tư vấn.
Nội dung sẽ khác. Chưa nói viết hay hơn,mà vì độc giả có thứ để hiểu, để cân nhắc.
Trong môi trường số, điều được tin chưa hẳn là điều đúng nhất; nhiều khi đó là điều được kể trọn vẹn nhất.
Lời dẫn kỳ sau
Nếu ở đây, chuyện tạo niềm tin nhờ cảm xúc, có dạng nội dung khác còn đi xa hơn, hình ảnh và video, nơi cái nhìn thấy dễ được tin hơn lời kể.
Kỳ tiếp theo, VFEJ sẽ đề cập cách hình ảnh và video được tạo, và vì sao trông thật chưa chắc đã có thật.
Kỳ 1- AI viết nội dung nhưng không thể tạo niềm tin
Kỳ 2 – Có câu chuyện “cực thuyết phục” nhưng bán được không
Trang Hồng – Góc nhìn ngữ dụng học truyền thông
