Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ) chính thức trở lại sau thời gian gián đoạn, đánh dấu bằng lễ dâng hương tại Đền Hùng. Với định vị rõ ràng hơn và hướng đi thận trọng, VFEJ tập trung xây dựng nền tảng nội dung, kết nối cộng đồng và thúc đẩy truyền thông môi trường theo chiều sâu, hướng tới giáo dục đại dương trong giai đoạn mới.
Sáng 10/3/2026 (tức 22 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại Đền Hùng, trong không gian bảng lảng khói hương trên đỉnh Nghĩa Lĩnh, nhóm các cá nhân có nền tảng báo chí lựa chọn bắt đầu hành trình bằng nghi lễ trang nghiêm: dâng hương kính Tổ.
Đó là Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ), cộng đồng nghề nghiệp từng có thời gian hoạt động, nay chính thức tái lập sau giai đoạn gián đoạn. Việc lựa chọn Đền Hùng cho dấu mốc này tuy mang màu sắc nghi lễ, nhưng đó là lựa chọn bằng cách xác lập lại điểm tựa tinh thần: trở về nguồn cội để định hình phương hướng cho chặng đường phía trước.
Trong khuôn khổ buổi lễ, VFEJ công bố kiện toàn nhân sự, giới thiệu Chủ tịch mới. Tham gia từ đầu là lực lượng trực tiếp đặt nền cho giai đoạn tái lập, phụ trách các mảng nội dung, vận hành và kết nối, tạo nền tảng cho quá trình trở lại của Diễn đàn.
Việc hình thành bộ máy nhân sự mới diễn ra trong bối cảnh tổ chức vừa trải qua thời gian gián đoạn khá dài, nhiều hoạt động cần được xây dựng lại từ đầu. Nhiều thành viên trước đây đã chuyển hướng công việc, không còn điều kiện tham gia thường xuyên, trong khi yêu cầu công việc ở giai đoạn này đòi hỏi sự cam kết liên tục và khả năng đảm nhiệm nhiều vai trò cùng lúc.
Trong bối cảnh nhu cầu truyền thông môi trường ngày càng cao, câu hỏi “VFEJ là gì và hoạt động như thế nào” cũng dần nhận được sự quan tâm từ giới làm nội dung và các nhóm công chúng rộng hơn.
Trên cơ sở đó, VFEJ lựa chọn xây dựng nhóm nhân sự mới có thể triển khai công việc ngay từ đầu, nhưng vẫn đảm bảo tính linh hoạt trong tổ chức. Đây là một bước điều chỉnh phù hợp với tình hình hiện tại, song song với việc giữ không gian mở cho sự tham gia và tiếp nối của các thành viên từng gắn bó với Diễn đàn trước đây.
Sự chuyển giao diễn ra giữa lúc truyền thông môi trường tại Việt Nam đang đứng trước yêu cầu mới: phản ánh vấn đề gắn với kiến tạo hiểu biết; đưa tin đi cùng với góp phần định hình nhận thức xã hội. Những đòi hỏi đó đặt ra nhu cầu nhìn nhận lại các mô hình hoạt động trước đây, từ cách tổ chức đến cách tiếp cận nội dung.
Lần trở lại này đi kèm với không ít khó khăn. Sau một thời gian gián đoạn, nguồn lực tài chính còn hạn chế, nhân sự phân tán, các kết nối cần được thiết lập lại từ đầu. Vì vậy, VFEJ lựa chọn hướng đi thận trọng, bắt đầu từ những hoạt động thiết thực, quy mô phù hợp, ưu tiên chiều sâu và tính bền vững.
Việc tái lập vì vậy gắn với một định vị rõ ràng hơn. VFEJ được xác định là không gian nghề nghiệp dành cho những người từng làm báo, đồng thời mở rộng kết nối tới các chuyên gia, nhà nghiên cứu và cộng đồng quan tâm đến môi trường. Diễn đàn cũng hướng tới thu hút sự tham gia của thế hệ trẻ, coi đây là yếu tố quan trọng trong việc hình thành nhận thức dài hạn về môi sinh.
Trong quá trình khởi động lại, trang thông tin điện tử vfej.vn được xác địnhlà nền tảng nội dung và kết nối cộng đồng. Tại đây, bài được định hướng theo chiều sâu phân tích, tăng tính đối thoại và giải thích, thay vì chỉ dừng ở cập nhật thông tin.
Ở cấp độ vận hành, VFEJ lựa chọn mô hình tổ chức theo hướng “IA phẳng” (Information Architecture phẳng), giảm bớt các tầng trung gian và tăng khả năng kết nối trực tiếp giữa các thành viên và, nhất là, với công chúng.
Cách tiếp cận này giúp quá trình trao đổi thông tin trở nên linh hoạt hơn, đồng thời tạo điều kiện để các ý tưởng được hình thành, phản hồi và phát triển theo hướng cộng tác. Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, đây cũng là lựa chọn phù hợp để duy trì nhịp vận hành ổn định.
Những lựa chọn về tổ chức và nội dung không tách rời nhau. Mô hình “IA phẳng” vừa là giải pháp vận hành, vừa phản ánh cách VFEJ tiếp cận thông tin: giảm khoảng cách giữa bên sản xuất nội dung và công chúng tiếp nhận, giữa dữ liệu và cách hiểu. Trên nền tảng đó,
việc đưa các chủ đề như ngữ dụng học vào hoạt động chuyên môn ngoài yếu tố liên quan đến kỹ thuật viết, còn hướng tới yêu cầu sâu hơn: diễn đạt các vấn đề môi trường một cách chính xác, dễ tiếp cận, hạn chế hiểu sai lệch hoặc đơn giản hóa quá mức.
Về định hướng hoạt động, VFEJ lựa chọn bắt đầu từ các chuyên đề về nghiệp vụ báo chí. Các nội dung như “ngữ dụng học trong viết về môi trường” tập trung vào cách chuyển tải các vấn đề khoa học sao cho rõ ràng và phù hợp với nhiều nhóm độc giả. Song song với đó là các chương trình tọa đàm, talkshow về đại dương và sức khỏe, nhằm kết nối các vấn đề môi trường với đời sống cộng đồng một cách trực tiếp hơn.
Một hướng đi khác được đặt ra là mở rộng phạm vi từ môi trường đất liền sang không gian biển đảo. Trong giai đoạn đầu, việc tìm kiếm phối hợp với lực lượng thực thi pháp luật trên biển được xác định là bước đi cụ thể, tạo nền tảng cho các hoạt động truyền thông gắn với thực tiễn bảo vệ môi trường biển.
Bên cạnh các hoạt động chuyên môn, VFEJ phát đi lời kêu gọi tới cộng đồng thành viên từng gắn bóvới Diễn đàn trước đây, đồng thời mở rộng tiếp nhận các cá nhân mới mới. Điều này một mặt đáp ứng nhu cầu bổ sung nguồn lực, mặt khác giúp tái kết nối và làm mới một mạng lưới đã từng hình thành, nay được đặt lại trong một bối cảnh khác, với những yêu cầu và kỳ vọng mới.
Những điều chỉnh về tổ chức, nội dung và cách tiếp cận cho thấy VFEJ lựa chọn một hướng đi thận trọng, từng bước, trong một lĩnh vực vốn không dễ tạo ra thay đổi nhanh chóng.
Từ Nghĩa Lĩnh sơn mở ra tầm nhìn, các dải đất nối dài về phía biển. Hành trình của một diễn đàn báo chí về môi trường, nếu đi đến cùng, cũng sẽ mở rộng theo hướng đó, nơi các vấn đề về thiên nhiên, con người và phát triển đan xen chặt chẽ.
Trên hành trình bắt đầu lại, VFEJ hướng tới tham gia vào cách xã hội hiểu về môi trường, thông qua những nội dung được xây dựng một cách có trách nhiệm và có cơ sở.
VFEJ (thực hiện)
