“Khi người trẻ có cơ hội, họ không chỉ chia sẻ mối quan tâm – họ còn đưa ra giải pháp.”
– TS. Elin Kelsey, chuyên gia giáo dục khoa học biển và đồng tác giả nghiên cứu
Giữa những thách thức toàn cầu về khí hậu và đại dương, một điều rõ ràng đang dần hiện lên: thế hệ trẻ không chỉ là người thừa hưởng, mà chính là người hành động. Tuy nhiên, để có thể góp tiếng nói và tạo ra sự thay đổi, họ cần một môi trường nơi tiếng nói được lắng nghe và tôn trọng.
Giới trẻ và hành trình tìm chỗ đứng
Từ lâu, các diễn đàn ra quyết định thường thuộc về những người trưởng thành, trong khi những người trẻ – dù chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi biến đổi khí hậu – lại ít có cơ hội thể hiện quan điểm hoặc tham gia xây dựng chính sách. Những cuộc thảo luận quan trọng tại các hội nghị quốc tế, hay những cuộc họp cấp quốc gia, nhiều khi vẫn thiếu vắng sự hiện diện thực chất của giới trẻ.
Dù vậy, ở nhiều nơi trên thế giới, các bạn trẻ đang tìm cách mở lối. Không ít người đã chủ động khởi xướng các chiến dịch nâng cao nhận thức, vận động cộng đồng, và đóng góp tiếng nói của mình qua nhiều nền tảng – từ mạng xã hội đến các cuộc thảo luận học thuật. Họ không đợi cơ hội đến, mà đang tự tạo ra cơ hội.
Hành động từ những người dẫn đường
Một minh chứng cho khả năng dẫn dắt của người trẻ là những hoạt động cộng đồng quy mô nhỏ nhưng có tác động sâu rộng: tổ chức các lớp học ngoài trời về biển, sản xuất video giáo dục về rác thải nhựa, hay phát triển những nền tảng trực tuyến giúp người cùng lứa hiểu và hành động vì đại dương.
- Kelsey cho rằng:
“Người lớn thường đánh giá thấp khả năng tư duy phản biện và lòng trắc ẩn của giới trẻ. Nhưng thực tế, họ rất nhạy cảm với công lý khí hậu, có mong muốn được tham gia và cống hiến – nếu chúng ta thực sự mở đường.”
Cùng nhau, không phải một mình
Sự trao quyền cho người trẻ không phải là một cuộc chuyển giao đơn phương. Nó là một quá trình đồng hành – nơi người lớn lắng nghe, hỗ trợ và cùng sáng tạo các giải pháp. Điều đó có thể bắt đầu từ những việc đơn giản như đưa học sinh tham gia các chương trình học gắn liền với thiên nhiên, tạo không gian cho các em đặt câu hỏi, thử nghiệm và sai sót.
Để những tiếng nói trẻ không rơi vào khoảng trống, chúng ta cần:
- Mở rộng cơ hội tham gia vào các chương trình giáo dục, nghiên cứu về biển và khí hậu
- Khuyến khích các em thể hiện quan điểm qua những phương tiện quen thuộc như podcast, vlog, mạng xã hội
- Tạo điều kiện để tiếng nói của giới trẻ được lồng ghép vào các hoạt động cộng đồng và chính sách địa phương
Tiếp theo, ở Kỳ 4: “Học để hành – Những cách tiếp cận giáo dục khí hậu hiệu quả cho giới trẻ”, chúng ta sẽ cùng khám phá các mô hình học tập mang tính tương tác và đồng sáng tạo đang truyền cảm hứng cho thế hệ mới bảo vệ đại dương.
