Trong làn nước xanh thẳm nơi bờ biển phía Tây Vịnh Bắc Bộ, các nhà khoa học Việt Nam vừa hé lộ một kho báu thiên nhiên ít ai ngờ tới: ba loài rong biển hoàn toàn mới cho khoa học thế giới. Đây là kết quả từ đề tài nghiên cứu do PGS.TS Đàm Đức Tiến, Viện Tài nguyên và Môi trường Biển, chủ trì trong giai đoạn 2022–2024.
Từ một loài thành mười ba loài
Trước khi nghiên cứu này diễn ra, giới khoa học mới chỉ ghi nhận một loài thuộc chi Lobophora tại khu vực nghiên cứu. Sau gần ba năm khảo sát, con số ấy đã tăng vọt lên 13 loài, trong đó có ba loài lần đầu tiên được đặt tên khoa học: Lobophora quangtriensis, L. tsengii và L. vietnamensis. Những cái tên này không chỉ mang ý nghĩa khoa học, mà còn là cách nhóm nghiên cứu gửi gắm dấu ấn địa phương và bản sắc Việt Nam lên bản đồ sinh học thế giới.
Để nhận diện chính xác từng loài, các nhà khoa học không chỉ dựa vào hình dáng bên ngoài, mà còn dùng đến kỹ thuật mã vạch DNA. Phương pháp này giống như việc “quét mã” để biết rõ danh tính của từng loài, giúp loại bỏ nhầm lẫn và mang lại độ tin cậy cao.
Nhờ vậy, dự án không chỉ dừng lại ở việc “đếm loài” mà còn dựng nên bức tranh chi tiết về phân bố, mùa vụ, sinh khối và trữ lượng của Lobophora trong tự nhiên. Đây là nguồn dữ liệu quý giá, giúp quản lý và khai thác hợp lý tài nguyên biển.
Tiềm năng từ những lớp rong nâu
Một kết quả đáng chú ý khác là việc phát hiện một số lớp lipid đặc biệt trong rong Lobophora. Theo PGS.TS Đàm Đức Tiến, đây có thể là cơ sở cho các nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực dược liệu và mỹ phẩm.
Trên thế giới, nhiều công ty đã khai thác rong biển làm nguyên liệu chế biến thực phẩm chức năng, thuốc và các sản phẩm làm đẹp. Việc xác định được các hợp chất sinh học mới từ rong nâu Việt Nam có thể mở ra hướng đi tương tự.
Kết quả nghiên cứu không chỉ dừng lại ở báo cáo khoa học. Nhóm tác giả đã công bố bài báo trên các tạp chí uy tín quốc tế như Botanica Marina và Australasian Plant Pathology, đồng thời xuất bản sách chuyên khảo về rong biển Việt Nam.
Bộ sưu tập mẫu vật Lobophora hiện cũng được lưu giữ tại Viện Tài nguyên và Môi trường Biển, sẵn sàng phục vụ cho nghiên cứu và trưng bày.
Khuyến nghị cho tương lai
Theo nhóm nghiên cứu, số loài Lobophora ở Việt Nam có thể còn nhiều hơn nữa nếu mở rộng khảo sát ra các vùng biển khác.
Quan trọng hơn, đây là nhóm rong nâu giàu tiềm năng ứng dụng, chứa nhiều hợp chất sinh học quý. Vì vậy, cần có thêm đầu tư để tiếp tục nghiên cứu chiều sâu, hướng tới phát triển các sản phẩm có giá trị cao từ biển.
Từ một loài ít được chú ý, chi Lobophora nay đã trở thành tâm điểm của một phát hiện khoa học lớn.
Ba loài mới được công bố không chỉ góp phần nâng cao vị thế nghiên cứu của Việt Nam, mà còn nhắc nhở chúng ta về kho tàng sinh học vô giá đang ẩn mình dưới làn sóng biển.
Nếu biết gìn giữ và khai thác đúng cách, đây sẽ là nguồn tài nguyên vừa có giá trị khoa học, vừa hứa hẹn tiềm năng kinh tế to lớn cho tương lai.
Hoàng Trung Nguyên
