(GMT+7)
CHUYỂN ĐỔI FONT CHỮ ÂM LỊCH TỬ VI ĐỔI TIỀN
Thống kê
59
Đang xem
15,475,812
Lượt truy cập
Điện mặt trời - thách thức từ những rào cản (Kỳ 2) 15/12/2016, 10:27:00 AM (GMT+7)

Do Campuchia chưa có mục tiêu phát triển điện mặt trời nên còn nhiều rào cản hạn chế tăng nguồn năng lượng sạch trên, khiến nhiều dự án quy mô lớn nằm trên giấy.

>>> Điện mặt trời tăng ở Campuchia (Kỳ 1)

Bản đồ bức xạ mặt trời Đông Nam Á. Nguồn: Bài trình bày của Mott MacDonald tại Diễn đàn Điện mặt trời châu Á (6/2015)


Dùng điện mặt trời có giới hạn


Nhiều người cho rằng nhà đầu tư từ các quốc gia giàu có muốn bán sản phẩm năng lượng tái tạo (NLTT) tại các nước đang phát triển để kiếm lời. Do đó, luôn nói giá thành đang giảm. Vì vậy, giá điện mặt trời (ĐMT) bị nghi ngờ về tính cạnh tranh với giá điện từ than và thuỷ điện lớn. Do đó, công nghệ là rào cản phát triển ĐMT ở Campuchia.

"Vài người nói có thể sản xuất ĐMT với giá 5-7 US cent/kWh. Điều đó có thể đúng khi giá điện là 5-7 US cent/kWh ở nước A (nước xuất khẩu thiết bị ĐMT), nhưng là giá khác ở nước B (nước nhập khẩu)", ông Toch Sovanna, Giám đốc Cục Công nghệ Năng lượng, Bộ Công nghiệp, Mỏ & Năng lượng (MME) Campuchia, cho biết. "Nước B mua các tấm pin từ nước A. Nước B không thể sản xuất giá thấp hơn". Năm 2015, giá điện từ thuỷ điện lớn là 7-8 US cent/kWh; giá điện than là 9-10 US cent/kWh, theo Tổ chức Đối tác Chiến lược Mekong (MSP).

Campuchia dự báo sản lượng điện từ thuỷ điện (hydro), than (coal), gas, nhập khẩu (import) và các nguồn khác từ 2013-2030. Nguồn: MME (tháng 9/2015)


Thực tế, đa phần doanh nghiệp giới hạn lượng ĐMT ở mức nhất định. Đơn cử như khu hành chính Đặc khu Kinh tế Phnom Penh (PPSEZ) thuê 2 hệ thống của Công ty CleanTech Solar để có lượng điện (tương ứng 30% nhu cầu) với giá 14-16 US cent/kWh. Tuy nhiên, công ty không có ý định tăng tỷ lệ trên vì giá pin sạc cao. "Chúng tôi mua lượng điện còn lại từ lưới", ông Bob Anderson, Phó Giám đốc Điều hành của Tập đoàn Đầu tư LCH (quản lý PPSEZ) nói. "Hiện giờ, giá pin sạc vẫn đắt. Chúng tôi dùng ít điện hơn vào cuối tuần. Nếu tăng qui mô, chúng tôi không bán được điện thừa thì giá thực tế sẽ cao hơn giá điện lưới".

"Khi chi phí tiếp tục giảm, ĐMT là giải pháp hợp lý cho nhu cầu điện trong nước. Tôi mong xu thế này tiếp tục.

Rào cản phát triển là việc từ chối mua điện (của bên bán điện - PV) từ khách hàng sản xuất nhiều điện hơn nhu cầu (như vào cuối tuần). Nếu qui định trên thay đổi, lượng ĐMT sẽ tăng mạnh"

(Ông Bob Andersen, Phó Giám đốc Điều hành Tập đoàn Đầu tư LCH)



Ngoài giá thành pin sạc, diện tích mặt bằng cũng là lý do khiến Khách sạn House Boutique ở Phnom Penh giới hạn dùng ĐMT ở mức 5-10%. "Dùng điện mặt trời giúp chúng tôi tiết kiệm 10% tiền điện (khoảng 200 đôla Mỹ/tháng)", ông Sann Sina, Giám đốc Điều hành House Boutique cho biết. Tuy nhiên, khách sạn không định lắp đặt thêm do hết diện tích trống. Thông thường, cứ 1 MW cần diện tích mặt bằng 2ha.

Chưa cho giá điện ưu đãi và công tơ hai chiều

Tuy chào đón ĐMT, nhưng cũng như Việt Nam, Campuchia chưa áp dụng biểu giá điện ưu đãi (feed-in-tariff) và công tơ hai chiều (net-metering) đối với NLTT. "Sẽ rất tốt nếu chính phủ mua điện khi chúng tôi không dùng như điện thừa vào cuối tuần và ngày lễ", ông Bob Andersen đề xuất. "Hiện nay, không có thoả thuận nào như vậy".

Văn bản điện khí hoá nông thôn từ NLTT (năm 2007) đề cập chung chung như thúc đẩy khu vực tư cung cấp thiết bị điện từ NLTT và tăng cường việc sản xuất, truyền tải và phân phối điện bằng công nghệ NLTT, thông qua việc lập giá điện theo qui định của luật điện. "Chúng tôi không có giá bán ĐMT", ông Toch Sovanna cho biết. "Nhà đầu tư nên thực hiện theo chính sách giá hiện tại".

Vợ chồng bà Kim và ông Yoon (từ phải qua trái) vay tiền của MFI để mua hệ thống điện mặt trời trị giá hơn 3,3 triệu đồng (150 đôla Mỹ).


Việc thiếu giải pháp thúc đẩy cụ thể dẫn đến khó khăn tài chính khi nhà đầu tư và đơn vị phát triển phải tự thân vận động. "Thách thức chính phát triển ĐMT ở Campuchia là cấp khoản vay cho khách hàng", ông Sovannar Pha, Giám đốc Dự án của NRG Solutions, nói. "Chúng tôi phụ thuộc vào các tổ chức tài chính vi mô (MFI). Đôi khi họ bận, khách hàng không thể đợi nên chúng tôi mất rất nhiều khách hàng". Sau 12 năm làm việc về điện mặt trời, người quản lý hơn 35 tuổi cho rằng ĐMT có thể phát triển nhanh khi có sự hỗ trợ từ các đối tác như tổ chức phi chính phủ và chính phủ.

Theo báo cáo năm 2015 của EDC về cung cấp điện ở Campuchia, năm 2014, EDC là đơn vị Nhà nước duy nhất có cấp giấy phép cấp điện. Ngoài ra, có 27 nhà đầu tư Campuchia và 0 nhà đầu tư nước ngoài có giấy phép.



Báo cáo của MSP cho thấy các ngân hàng lo ngại các khoản đầu tư NLTT. Họ không muốn cho vay các dự án ĐMT qui mô lớn.

Đối với hệ thống ĐMT cho hộ gia đình, các hộ dân nghèo thường vay tiền của MFI do các công ty cung cấp hệ thống điện mặt trời lo ngại khả năng thanh toán của khách hàng. Hệ thống điện mặt trời mua từ khoản vay MFI chỉ đủ cho nhu cầu thắp sáng và giải trí, không đủ điện cho sản xuất. Cuộc sống của người dân gần các trụ sở MFI không thay đổi nhiều, ngoài thêm 1 khoản nợ, trong khi các văn phòng MFI và nhà đầu tư ngày càng nhiều và to đẹp.
Theo tính toán của MSP, Campuchia cần 1.400 ha đất ở 5 tỉnh (trong hình) để phát triển điện mặt trời. Khi đó, nước này có thể nhanh đạt độc lập về năng lượng nhờ dùng ĐMT, đòi hỏi ít đất và tác động đến môi trường không đáng kể. Nguồn: MSP

Cơ chế xin cho

Chính phủ cho biết đang xem xét ban hành chính sách thúc đẩy đa dạng nguồn điện, tuy nhiên, không ấn định thời gian. Đến nay, chưa có mục tiêu chính thức cho các dạng NLTT. "Đây là thời điểm đặc biệt tốt cho Campuchia để thúc đẩy mục tiêu và học cách thích hợp với các công nghệ tiên tiến trong việc đa dạng nguồn điện", ông Kheiv Mot, lãnh đạo cao cấp của Bộ Môi trường, trả lời phỏng vấn báo chí vào tháng 1/2016. Mười tháng sau, giữa tháng 11, Bộ trưởng Bộ Môi trường Say Sam Al ký thoả thuận tham gia Liên minh Năng lượng Mặt trời Quốc tế. Thông tấn xã Campuchia bình luận đây là bước tiến lịch sử khẳng định sự quan tâm của Nhà nước đối với việc giảm tác động biến đổi khí hậu.

Mey Kalyan, chuyên gia cao cấp cho Hội đồng Kinh tế Trung ương Campuchia cho rằng việc chuyển dịch sang NLTT nên thực hiện từ từ vì nhu cầu năng lượng của đất nước khó đảm bảo khi chuyển ngay lập tức, theo Thời báo Phnom Penh.

Báo cáo mới nhất của WWF cho rằng Campuchia có thể sản xuất 90% năng lượng từ gió, mặt trời và sinh khối vào năm 2050. Trong đó, một nửa là điện mặt trời.



Trước đó, nhiều chính trị gia và nhà đầu tư Châu Á (Nhật Bản, Thái Lan, Malaysia và Trung Quốc, ...) cũng như phương tây (Hà Lan, Pháp và Mỹ, ...) đã nỗ lực thúc đẩy hiện thực hoá các dự án ĐMT trị giá hàng triệu đôla Mỹ. Tuy nhiên, khoảng cách từ trên giấy đến hiện thực còn khá xa.

Cũng như Việt Nam, cơ chế xin cho tồn tại ở lĩnh vực năng lượng. "Đối với dự án ĐMT, nhà đầu tư có thể trình Chính phủ thuế nhập khẩu thiết bị", ông Toch Savanna, lãnh đạo của MME, khẳng định. "Việc miễn thuế sẽ được xem xét theo từng trường hợp dựa vào luật thuế". Theo MSP, thiết bị năng lượng bền vững thường không bị đánh thuế nhập khẩu nhưng riêng thiết bị ĐMT vẫn chịu thuế nhập 7%.

Ngoài ra, Nhà nước quản lý cấp phép nối điện vào lưới. "Chính phủ có chính sách giảm giá điện. Chúng tôi đang mở rộng lưới điện và hỗ trợ các nhà đầu tư có giấy phép cấp điện ở nông thôn", lãnh đạo MME cho biết. Báo cáo của EDC ghi rõ: "MME và EDC giám sát việc cấp giấy phép phân phối và khi thất bại, có thể cho phép nhà đầu tư khác phát triển cơ sở hạ tầng và cung cấp dịch vụ cấp điện trong khu vực". Trong khi đó, WWF cho rằng Campuchia cần phát triển hệ thống lưới điện thông minh để tiếp nhận các nguồn điện khác nhau, nếu triển khai quy mô rộng.

Ông Jim Gramberg, Giám đốc điều hành Công ty Solar Partners Asia, tìm cơ hội xuất khẩu điện mặt trời từ Campuchia sang Việt Nam