(GMT+7)
CHUYỂN ĐỔI FONT CHỮ ÂM LỊCH TỬ VI ĐỔI TIỀN
Thống kê
32
Đang xem
14,997,924
Lượt truy cập
Cần xóa bao cấp giao đất rừng 28/11/2016, 11:34:00 AM (GMT+7)

(vfej.vn) - Giống như nhiều lĩnh vực kinh tế khác, chính sách giao đất giao rừng vẫn mang nặng tính bao cấp tác động không nhỏ đến khả năng quản trị rừng cũng như đời sống của hàng triệu hộ dân

Các công ty lâm nghiệp và ban quản lý nắm giữ phần lớn diện tích đất rừng, đặc biệt là đất rừng sản xuất. (Ảnh: VTC)

Giao rừng tự nhiên chủ yếu rừng nghèo


Nhà nước giao đất cho các công ty lâm nghiệp nhằm tạo ra sự chủ động trong sản xuất kinh doanh, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ rừng. Đất rừng cũng được giao cho hộ dân, cá nhân (sau đây gọi chung là hộ) nhằm khuyến khích sức dân đầu tư vào các hoạt động trên đất qua đó nâng cao lợi ích từ đất, góp phần cải thiện sinh kế và xóa đói giảm nghèo.

Đây có thể xem là một trong những chính sách trọng tâm của ngành lâm nghiệp trong những thập niên gần đây. Tuy nhiên hiệu quả thực tế có đạt như kỳ vọng hay không lại là chuyện đáng bàn.

Giao đất có mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả sử dụng đất bảo vệ rừng, qua đó, thúc đẩy phát triển kinh tế.Tuy nhiên, các cơ chế, chính sách đi kèm vẫn mang hơi hướng phân biệt giữa công ty và hộ, nói cách khác, vẫn còn nặng phân biệt nhà nước và tư nhân.

Theo công bố hiện trạng rừng toàn quốc năm 2012 của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (MARD), tổng diện tích đất đã có rừng được giao cho hộ là gần 3,4 triệu ha, trong đó 1,8 triệu ha là rừng tự nhiên, phần còn lại là rừng trồng.

Như vậy diện tích rừng tự nhiên chiếm 53% trong tổng lượng đất rừng được giao cho gia đình. Tuy nhiên, hầu hết các hộ chưa được hưởng lợi do trên 70% diện tích rừng tự nhiên được giao là rừng nghèo.

Quyền ít vạ nhiều

Quyền của hộ được giao đất là rừng tự nhiên rất hạn chế so với đất sản xuất nông nghiệp và đất trồng rừng. Theo quy định hiện hành, đối với rừng tự nhiên được coi là tài sản ở trên đất, luật không cho phép các gia đình được giao quản rừng tự nhiên thực hiện các quyền chuyển nhượng, quyền cho thuê, quyền cho tặng. Không chỉ rừng tự nhiên, các quyền cho, tặng, thế chấp đối với rừng nói chung cũng hết sức hạn chế.

Gỗ được khai thác từ diện tích rừng có tranh chấp có nguồn gốc pháp lý không rõ ràng sẽ không đáp ứng được các yêu cầu của FLEGT/VPA.



Đấy là chưa kể số diện tích rừng giao cho các hộ công bố ở trên nếu chia cho một triệu hộ, bình quân mỗi hộ chỉ có khoảng 2-3 hectares. Điều này có nghĩa tiếp cận đối với đất sản xuất của các hộ là rất hạn chế.

Nói cách khác, ưu tiên được giành cho các tổ chức của nhà nước. Các công ty lâm nghiệp và ban quản lý nắm giữ phần lớn diện tích đất rừng, đặc biệt là đất rừng sản xuất. Tình trạng đó đã hạn chế đất sản xuất của hộ, hạn chế khả năng phát triển kinh tế hộ.

Nắm giữ một phần diện tích đất và rừng rất lớn, các tổ chức nhà nước không có khả năng tự sử dụng đất, bảo vệ rừng hiệu quả, theo ông Trần Hữu Nghị, Giám đốc Tropenbos International Vietnam, một tổ chức có mặt ở Việt Nam từ 2002 theo thoả thuận giữa MARD với Tropenbos Foundation, chuyên nghiên cứu rừng nhiệt đới và xây dựng năng lực cho các cá nhân – tổ chức làm việc trong lĩnh vực phát triển rừng và nông nghiệp.

Nhận khoán để phát canh thu tô

Nhiều diện tích của các công ty lâm nghiệp và ban quản lý sau khi được giao phần lớn khoán lại cho các hộ. Với phần diện tích mà các công ty lâm nghiệp đang tự tổ chức sản xuất, nguồn lao động chủ yếu là lao động địa phương, những hộ dân sống gần rừng. Người ta khoán lại diện tích được giao cho lao động địa phương. Thực chất của việc khoán là hình thức ‘phát canh thu tô’ của các công ty lâm nghiệp, ông Trần Hữu Nghị nhận đinh.

Hình thức ‘phát canh thu tô’ kiểu mới này “thể hiện sự bất bình đẳng nghiêm trọng trong tiếp cận đất đai giữa một bên là hàng trăm nghìn hộ dân có cuộc sống khó khăn do thiếu đất canh tác và một bên một số công ty lâm nghiệp được giao nhiều đất nhưng không có khả năng tự sử dụng đất hiệu quả”, trích báo cáo của Forest Trends – một tổ chức phi lợi nhuận có trụ sợ ở Washington DC chuyên làm nhiệm vụ kết nối các công cụ và sáng kiến kinh tế để duy trì các hệ sinh thái.

“Nhà nước giao phần diện tích đất rất lớn cho các công ty lâm nghiệp sử dụng nhưng không hiệu quả làm mất cơ hội của hộ trong việc tiếp cận với nguồn đất sản xuất, cũng tạo cơ hội cho các công ty lâm nghiệp thực hiện ‘phát canh thu tô’ và duy trì tình trạng sống bám vào nhà nước thông qua kiểm soát đất đai”, nhận định của TSTô Xuân Phúc, chuyên gia phân tích chính sách của Forest Trends.

Gỗ từ đất rừng tranh chấp không xuất được

Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EU) vừa kết thúc cơ bản đàm phán về Hiệp định Đối tác Tự nguyện về Thực thi Lâm luật, Quản trị & Thương mại Lâm sản(VPA/FLEGT). Điểm nhấn của hiệp định là loại bỏ các sản phẩm gỗ bất hợp pháp khi vào thị trường EU vốn có tiềm năng nhập gỗ lên đến 90 tỷ USD mỗi năm.

Về nguyên tắc, sản phẩm gỗ được coi là hợp pháp là sản phẩm tuân thủ toàn bộ quy định của Việt Nam (cũng như quy định của các quốc gia xuất gỗ sang Việt Nam). Đó bao gồm các quy định liên quan đến tính pháp lý của đất rừng nơi gỗ được khai thác, liên quan đến khai thác, vận chuyển, chế biến và thương mại, việc tuân thủ các quy định về môi trường và xã hội trong toàn bộ chuỗi cung.

Phải chuyển đổi từ ưu tiên dành cho các công ty lâm nghiệp và ban quản lý  sang hình thức lấy gia đình và cộng đồng làm trung tâm.



Vậy giao đất giao rừng có liên quan như thế nào đến nguồn gỗ khai thác trong nước?

Theo TS Tô Xuân Phúc, tình trạng tranh chấp đất đai giữa công ty lâm nghiệp và nhân dân địa phương vẫn đang diễn ra tương đối phổ biến ở một số địa phương. Gỗ được khai thác từ diện tích rừng có tranh chấp có nguồn gốc pháp lý không rõ ràng sẽ không đáp ứng được các yêu cầu của FLEGT/VPA.

Điều này có nghĩa, để gỗ được khai thác từ rừng tự nhiên đáp ứng được các yêu cầu về tính hợp pháp khi VPA được kí kết, cần có cơ chế giải quyết mâu thuẫn đất đai tồn tại hiện nay.

Đóng cửa rừng – gỗ lậu vẫn có thể sống

Về lý thuyết, việc đóng cửa rừng tự nhiên sẽ giảm khai thác gỗ bất hợp pháp từ nguồn rừng này. Tuy nhiên, trong điều kiện thực thi luật và các chính sách vẫn còn yếu, đặc biệt tại cấp địa phương, đóng của rừng tự nhiên chưa chắc đã đạt được mục tiêu kiểm soát được tình trạng khai thác gỗ bất hợp pháp như hiện nay. Nói cách khác, gỗ lậu có thể vẫn sẽ tồn tại trong chuỗi cung mặc dù chính phủ áp dụng chính sách đóng cửa rừng.

Ngay cả khi thực thi luật có hiệu quả tại cấp địa phương, đóng cửa rừng có thể tạo ra thiếu hụt lượng cung gỗ. Trong bối cảnh ngành chế biến gỗ vẫn đang mở rộng, đòi hỏi lượng nguyên liệu đầu vào ngày càng tăng, đóng cửa rừng có thể tạo ra tác động ngược. Nó có thể đẩy giá gỗ lên cao và khuyến khích khai thác gỗ lậu hoặc nhập khẩu gỗ lậu.

Gia đình, cộng đồng làm trung tâm

Ngoài ra, trong khuôn khổ của FLEGT/VPA, gỗ được coi là hợp pháp đòi hỏi cần phải có bằng chứng hợp pháp rõ ràng.

Tóm lại, thực hiện việc giao đất cần tạo ra các quyền rõ ràng đối với đất đai được giao cho các hộ. Song cách thức thực hiện chính sách cũng như một số yếu tố lịch sử, văn hóa xã hội và thiết chế của cộng đồng có liên quan đến sử dụng và quản lý tài nguyên đã làm cho việc xác định tính pháp lý của các mảnh đất được giao (và của các sản phẩm trên đất, bao gồm cả nguồn gỗ rừng trồng) trở lên khó khăn.

Hội nhập tạo cơ hội cho ngành gỗ tham gia các sáng kiến mới để phát triển, qua đó tạo ra nguồn ngân sách bền vững phục vụ bảo vệ và phát triển rừng. Các chuyên gia cho rằng ngành lâm nghiệp cần có những thay đổi căn bản về hình thức quản lý lâm nghiệp nói riêng và quản trị rừng nói chung. Phải tạo ra sự dịch chuyển trong phương thức quản lý, chuyển đổi từ ưu tiên dành cho các công ty lâm nghiệp và ban quản lý sang hình thức lấy gia đình và cộng đồng làm trung tâm.
VFEJ
314487
 
Tin mới
Sự bùng nổ buôn bán với Nhật Bản (Kỳ 3) Kinh doanh của sự hủy diệt (Kỳ 2) Xung đột giữa hai thế giới Ba quốc gia Châu Á đạt điểm thấp nhất trong bảo vệ rừng nhiệt đới Siết chặt gỗ lậu (Kỳ 2)
Các tin khác
Cuộc chiến chống gỗ lậu ở Myanmar Viết tin theo mô hình tam giác ngược (Kỳ 2) Viết tin theo mô hình tam giác ngược (Kỳ 1) Khai thác gỗ bất hợp pháp là gì? Chuyển đổi rừng trái phép Cái giá của sự xa xỉ Tác động chính của khai thác gỗ bất hợp pháp Khó kiểm soát nguồn gốc gỗ nhập Gỗ Việt vào EU - Khó nhất nguồn gốc Khủng hoảng gỗ quý ở Tây Phi
Xem bài theo ngày:  /   /   
QUẢN LÝ RỪNG BỀN VỮNG
Tiêu điểm
Giải nhà báo môi trường xuất sắc khu vực Châu Á lầ 07/10/2016, 11:44:19 AM (vfej.vn) - Ngày 12/10, SEC và Eco-Business sẽ khai mạc một diễn đàn kết hợp với trao giải giải thưởng Báo chí Môi Trường Châu Á. Diễn đàn Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ) là khách mời của sự kiện
Vòng kim cô quy hoạch 21/09/2016, 09:29:18 AM Khi cơn lũ đầu mùa thổi tung nắp van nặng 125 tấn của hầm dẫn dòng một dự án thuỷ điện cấp quốc gia đã được nghiệm thu và cho phép tích nước đúng quy trình, không thể không xét lại toàn bộ quy hoạch thuỷ điện của Bộ Công Thương.
VFEJ tài trợ cuộc thi minh bạch khai khoáng 20/09/2016, 11:06:45 AM (vfej.vn) - Diễn đàn Nhà báo Môi trường Việt Nam (VFEJ) tài trợ cho giải thưởng về minh bạch khai khoáng trong khuôn khổ cuộc thi “Góc nhìn công dân” dành cho thể loại ảnh, video clip về quyền tự do báo chí và quyền tiếp cận thông tin chính thức khởi động từ ngày 16/9.
Tài trợ viết bài về các vấn đề Mekong 14/09/2016, 02:29:42 PM (vfej.vn) - Quỹ tài trợ viết báo về các vấn đề Mekong hỗ trợ các nhà báo viết bài về các vấn đề chi phí môi trường, xã hội và lợi ích của các dự án phát triển trong lưu vực sông Mekong. Với mức tài trợ tối đa 3000 USD và hạn chót nhận đơn đăng ký là ngày 18/9.
Tham gia sáng kiến minh bạch khai khoáng: Câu giờ 17/08/2016, 02:42:43 PM Tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ mới, trong hàng loạt vấn đề cần quan tâm chỉ đạo, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Công Thương báo cáo khả năng Việt Nam tham gia Sáng kiến Minh bạch Công nghiệp Khai khoáng (EITI) sau gần 10 năm bộ này được giao nhiệm vụ.
Lợi ích nhóm 17/08/2016, 02:35:08 PM Trong Nghị quyết Phiên họp thường kỳ tháng 7/2016, Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương báo cáo khả năng Việt Nam tham gia Sáng kiến Minh bạch Công nghiệp Khai khoáng (EITI) ngay trong tháng 8.
Sôi sục Hạ Sesan II 09/06/2016, 09:49:27 AM (vfej.vn) - “Chúng tôi tin vào thần rừng. Chặt cây nhiều sẽ đánh thức thần rừng. Ngài sẽ nổi giận và nguyền rủa. Chúng tôi rất lo lắng”, bà Neary sống cạnh Dự án Thuỷ điện Hạ Sesan 2 gây tranh cãi nhất Lưu vực Mekong quan ngại.
Video
Phản hồi nhiều nhất
ĐỊA CHỈ MÔI TRƯỜNG
Trang Thông tin điện tử Bảo vệ Môi trường Việt NamDanh sách các cá nhân tham gia mạng lưới truyền thông Danh sách mạng lưới truyền thông môi trường quốc gia Công Ty Xây Dựng Cấp Thoát Nước & Môi Trường Việt NamViện Khoa học&Kỹ thuật Môi trườngChi cục Bảo vệ môi trường Hòa BìnhChi cục Bảo vệ Môi trường Kiên GiangChi cục Bảo vệ môi trường Hậu GiangChi cục Bảo vệ môi trường Lạng SơnChi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Vĩnh LongChi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Bình ĐịnhChi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Thừa Thiên HuếChi cục Bảo vệ Môi trường Hải PhòngChi cục Bảo vệ Môi trường Hà TĩnhChi cục Bảo vệ Môi trường Thái BìnhSở Tài nguyên&Môi trường Thái NguyênSở Tài nguyên&Môi trường Ninh ThuậnSở Tài nguyên&Môi trường Quảng TrịSở Tài nguyên&Môi trường Trà VinhSở Tài nguyên&Môi trường Bình DươngSở Tài nguyên&Môi trường tỉnh Đồng Nai Sở Tài nguyên&Môi trường Trà VinhSở Tài nguyên&Môi trường Tuyên QuangSở Tài nguyên&Môi trường Hải DươngSở Tài nguyên&Môi trường Tây NinhSở Tài nguyên&Môi trường Thanh HóaSở Tài nguyên&Môi trường Bạc LiêuTrung tâm Nghiên cứu&Giáo dục Môi trườngTrung tâm Dữ liệu&Truyền thông Phòng ngừa Thiên taiTrung tâm Môi trường&Phát triểnCông ty TNHH Công nghệ Môi trường Nhiệt đớiTrung tâm Hỗ trợ Sáng kiến Phục vụ Cộng đồng Trung tâm Đào tạo&Truyền thông Môi trườngChi cục Bảo vệ Môi trường Hà Nội Trung tâm Nghiên cứu Di dân Môi trường&Phát triển Xã hội Trung tâm Phát triển Truyền thông&Công nghệ Môi trường Trung tâm Hỗ trợ Ứng phó Biến đổi Khí hậu Trung tâm Nghiên cứu&Phát triển Bền vững Nước sạch&Vệ sinh Môi trườngTrung tâm Nghiên cứu Môi trường&Biến đổi Khí hậu Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Công nghệ Môi trường Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Công nghệ&Bảo vệ Môi trườngViện Tài Nguyên Môi trường&Phát triển Cộng đồng Viện Công nghệ Nước&Môi trườngViện Kỹ thuật Tài nguyên Nước&Môi trườngViện Khoa học Môi trường&Sức khỏe Cộng đồng Viện Tài nguyên Môi trường&Phát triển Bền vữngViện Nghiên cứu Môi trường&Các Vấn đề Xã hội Hội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường BiểnHội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường TP Đà NẵngHội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường Khánh HòaHội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường Thủ đôHội Đánh giá Tác động Môi trường Việt NamChi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Đồng Tháp Chi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Bắc Ninh Chi cục Bảo vệ Môi trường Đà NẵngChi cục Bảo vệ Môi trường tỉnh Tiền Giang Hội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường Việt NamCục Thẩm định&Đánh giá Tác động Môi trường – Tổng cục Môi trườngCục Kiểm soát Ô nhiễm – Tổng cục Môi trườngCục Bảo tồn Đa dạng Sinh học - Tổng cục Môi trường Cục Kỹ thuật An toàn&Môi trường Công nghiệp - Bộ Công thươngThanh tra Tổng cục Môi trường - Tổng cục Môi trường Trung tâm Y tế Môi trường Lao động Công nghiệp – Bộ Công ThươngTrung tâm Môi trường Nông thôn – Trung ương Hội Nông dân Việt NamVụ Thống kê Xã hội&Môi trường - Tổng cục Thống kê Vụ Khoa học Công nghệ&Môi trường - Bộ Nông nghiệp&Phát triển Nông thôn
Công cụ
Liên hệ quảng cáo Bảng giá quảng cáo Đường dây nóng
TRANG CHỦ  |  VỀ VFEJ  |  LIÊN KẾT  |  BẠN ĐỌC  |  
© Copyright 2007-2011 VFEJ
Thiết kế website và phát triển bởi Bambu®
Cơ quan chủ quản: Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam
Địa chỉ: Số 22/A2, Ngõ 49, Phố Linh Lang, Phường Cống Vị, Quận Ba Đình, TP Hà Nội
Địện thoại: (84-4)37628933 - Fax: (84-4)37628933 - Email: vfej.office@yahoo.com
GPXB: Số 513/GP-BC cấp ngày 22/11/2007