Nhà báo Mỹ đề xuất ”Mạng xã hội cứu Biển Đông” 07/04/2016, 09:34:55 AM (GMT+7)

"Chúng ta cần rất rõ ràng rằng Trung Quốc không có quyền phá hủy các rạn san hô mỏng manh ở Quần đảo Trường Sa và quấy rối ngư dân ven biển trên Biển Đông", James Borton, cựu phóng viên quốc tế Báo The Washington Times, trao đổi với Tiền Phong. Ông đề nghị nên có một chiến dịch mạng xã hội mà ông tạm lấy tên là “Cứu Biển Đông”.

 

>>>Nhà báo Mỹ đề xuất ”Mạng xã hội cứu Biển Đông” (Tiếp theo và hết)
James
Borton viết về mộtViệt Nam Mới từ năm 1997. Nhà báo kỳ cựu đầy sinh lực này không giấu diếm niềm đam mê của ông đối với quản lý đại dương sự cần thiết đối với việc nâng cao nhận thức về môi trường tương lai của Biển Đông. Ông một nhà giáo dục đang viết cuốn sách “thông điệp từ Biển Nam Trung Hoa về Biển Đông và ngư trường do tổ tiên để lại của Việt Nam, về những thợ đóng tàu và ngư dân. Vừa qua, ông đã đến Khu Bảo tồn Biển Cù Lao Chàm.

 

Biển Đông – Ngư trường truyền thống của VN

Tại sao ông  quan tâm đến môi trường Việt Nam, đặc biệt là Biển Đông?

Tôi có duyên nợ với sông nước từ lâu, từng là thủy thủ  làm nhiều việc trên đại dương. Đại dương của chúng ta đang bị tấn công bởi biến đổi khí hậu, thời tiết El Nino, nước biển dâng, acid hóa đại dương cơn thèm khát của thế giới. Tiếp cận với nguồn cá rất quan trọng không chỉ đối với ngư dân Việt Nam mà còn đối với các quốc gia ven biển. Biển Đông là huyết mạch thương mại của quốc gia và một trong những vùng dồi dào nhất thế giới. Nó luôn là ngư trường truyền thống của Việt Nam, nếu không muốn nói là ngư trường do tổ tiên để lại. Tương lai sẽ xác định tình thế tiến thoái lưỡng nan của Việt Nam nếu thế hệ trẻ hiện nay không thực hiện các bước theo hướng bảo tồn và phát triển bền vững các nguồn tài nguyên biển đang suy giảm.

James Borton bên bãi biển Cù Lao Chàm


Chính xác những vấn đề môi trường ở Biển Đông là gì?

Các hoạt động nạo vét của Trung Quốc ở Trường Sa ảnh hưởng đáng kể môi trường biển trong khu vực. Đa dạng sinh học rộng lớn ở  Quần đảo Trường Sa đang bị tấn công và Trung Quốc đang gây thiệt hại không thể đảo ngược lan rộng đến đa dạng sinh học cân bằng sinh thái. Quan điểm này được các nhà khoa học môi trường hàng đầu ủng hộ, bao gồm Tiến sĩ Nguyễn Chu Hồi của Việt Nam và những người khác. Nguy hiểm đang gia tăng khi các tuyên bố về chủ quyền đối lập nhau nóng lên giữa Trung Quốc và Việt Nam. Chúng ta cần rất rõ ràng rằng Trung Quốc không có quyền phá hủy các rạn san hô mỏng manh ở Quần đảo Trường Sa quấy rối ngư dân ven biển trên Biển Đông.

Trung Quốc cưỡng đoạt Biển Đông

Ôngcho biết thể cụ thể hơn về lý do tại sao Việt Nam cần quan tâm hoặc lo ngại đến hoạt động cải tạo đảo của Trung Quốc?

Tương lai sẽ xác định tình thế tiến thoái lưỡng nan của Việt Nam nếu thế hệ trẻ hiện nay không thực hiện các bước theo hướng bảo tồn và phát triển bền vững các nguồn tài nguyên biển đang suy giảm.


Việc
bồi đắp các bãi đá hng ngày bằng cách đào cát từ  các rạn san hô gần đó bởi người Trung Quốc đã làm đảo lộn hệ sinh thái biển của khu vực, phá hủy hoàn toàn các rạn san hô được hình thành, trong đó có một số rạn san hô hàng trăm năm tuổi và, trong quá trình đó, họ đã phá hủy môi trường sống của nhiều loài sinh vật biển. Rõ ràng lịch sử lâu dài và phức tạp của Trung Quốc và Việt Nam hoàn toàn không đề cập gì đến các vấn đề ngày càng trở nên bức xúc liên quan đến các đảo san hô, các dàn khoan dầu, vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), tự do hàng hải, giám sát quân sự hoặc các nguồn tài nguyên khí đốt và dầu mỏ rộng lớn chưa được thăm dò. Tiếp cận các ngư trường không thể bị xem nhẹ bất chấp nảy sinh bất cứ vấn đề mới nào nêu trên. Bảo vệ môi trường sinh thái biển một vấn đề lớn ở Biển Đông vấn đề này cần trở thành mối quan tâm tầm quốc gia.

 

Vấn đề an ninh lương thực liên quan như thế nào đến Biển Đông?


Trong khi Trung Quốc tuyên bố là trong "
cùng thuyền" với các quốc gia ven biển khác, các hành động đặc biệt mang tính cưỡng đoạt trên biển Biển Đông bằng các tàu đánh cá vỏ thép lớn và quấy rối các tàu đánh cá bằng gỗ truyền thống của Việt Nam, đã dẫn đến một cuộc chạy đua đánh bắt làm cạn kiệt các loài cá còn lại. Kể từ những năm 1960, số lượng các loài cá ở Biển Đông đã giảm rõ rệt từ 487 xuống còn 238 loài. Hoạt động đánh bắt quá mức và không bền vững, cũng như ô nhiễm từ đất liền, phá hủy các rạn san hô và các yếu tố khác, đã làm trầm trọng thêm sự suy giảm của ngành thủy sản. Các nhà khoa học biển bày tỏ mối lo ngại đối với các loài san hô mềm, cá heo spinner, rùa biển và cá mú. Đánh bắt quá mức vẫn là một trong những vấn đề lớn cần được giải quyết ở Biển Đông vì Trung Quốc khuyến khích ngư dân và tàu chế biến khổng lồ của họ đánh cá ở những vùng biển tranh chấp.

 

Cù Lao Chàm – Một mô hình bảo vệ Biển Đông

 

Gần đây ông có  đến Cù Lao Chàm? Xin cho biết vì sao ông đến đó.

Trong khi Trung Quốc tuyên bố là trong "cùng thuyền" với các quốc gia ven biển khác, các hành động của họ đặc biệt mang tính cưỡng đoạt trên biển Biển Đông bằng các tàu đánh cá vỏ thép lớn và quấy rối các tàu đánh cá bằng gỗ truyền thống của Việt Nam.



Tôi được Tiến sĩ Chu Mạnh Trinh mời, người đi cùng tôi đến Cù Lao Chàm. Trong 11 năm qua, nhà khoa học biển 53 tuổi còn đầy nhiệt huyết đam mê đại dương đã vượt qua 20 kilometers trên biển từ Cảng Cửa Đại (Hội An) để đảm bảo sự thành công của khu bảo tồn biển và để bảo tồn thiên đường này. Lần đầu tiên ông ấy đến đảo, túi nylon, rác rưởi xác động vật biển vứt bừa bãi trên đảo. Tôi nhận ra rằng ông ấy đã bắt tay vào một nhiệm vụ lâu dài nhằm nâng cao nhận thức về môi trường của dân địa phương làm tăng sức hấp dẫn của hòn đảo với khách du lịch. Bất cứ nơi nào trên đảo chúng tôi đến, bà con địa phương cũng chào đón ông nhiệt tình như một " giáo sư" để thể hiện sự tôn trọng mà còn như thể ông một phần của gia đình họ. Từ bắt cua đến bắt cá, ông Trinh đã cung cấp một bản đồ đi biển cho tương lai của họ bằng cách giáo dục họ về bảo tồn hành nghề một cách bền vững.

 

Ông có thể cho biết thêm về khu bảo tồn biển này không?

Việt Nam đã quy hoạch và phê duyệt các khu bảo tồn biển. Trong khi nhiều khu bảo tồn biển đã thất bại hoặc chỉ đạt một phần mục tiêu quản lý, tôi được trực tiếp chứng kiến mô hình du lịch sinh thái thành công này, phơi lộ cả một cầu vồng của cuộc sống nhiệt đới ẩn nấp giữa những loài san hô cứng và mềm. Trên hòn đảo hoang sơ này, đến bằng tàu nhanh từ bến cảng Hội An trong 25 phút, tôi đã gặp gỡ với các ngư dân địa phương, những người hiểu và đã hành nghề bảo tồn đánh bắt một cách bền vững. Tất cả cư dân sống trên đảo đều biết rằng Biển Đông và vùng ven biển mạng lưới an toàn cho cuộc sống của họ. Tôi nhớ những gì tôi đọc trong cuốn Đời sống Đại dương (The Ocean Life) của một nhà sinh học biển, Callum Roberts, “điều cần thiết cho cuộc sống đại dương cho chính chúng ta là chúng ta phải thay đổi từ sử dụng tài nguyên thành chở che và nuôi dưỡng chúng".

(Còn nữa)

 

"Đó là một ý tưởng tốt và đưa các vấn đề xuống mức thực tế hơn và dễ hiểu. Câu hỏi của tôi làm thế nào để kế hoạch đảm bảo không bị giới hạn chỉ có độc giả Việt Nam? Chiến dịch sẽ hoàn hảo nếu mở rộng với sự tham gia rộng lớn hơn ở tầm khu vực, tôi nghĩ vậy, nhưng điều này sẽ yêu cầu tái cấu trúc các vấn đề thành một cuộc vận động cho  một cuộc thể hiện giữa một bên là "dư luận" và bên kia là các hoạt động không thể chấp nhận được của Trung Quốc. Định hình kế hoạch như một cuộc vận động cho di sản cấp khu vực, vùng Đông Nam Á, có thể là một cách để có thể nhận được sự ủng hộ rộng lớn hơn nhiều",

Jay L. Batongbacal, Giám đốc Viện các Vấn đề Biển Luật Biển, Thành phố Quezon, Philippines.

“Kế hoạch về Chiến dịch Biển Đông, tôi nghĩ, rất tuyệt vời và phù hợp cho đến thời điểm này. Biển Đông khá nhỏ đối với một số quốc gia tham lam, đặc biệt là Trung Quốc. Tôi hy vọng sẽ cơ hội phù hợp để tham gia vào kế hoạch này, ví dụ như viết bài và xuất bản về những thách thức Biển Đông nhờ đó tôi có thể khởi xướng các ý tưởng môi trường đại dương cho công chúng chăng",

La Thanh Tùng, Phó tổng Biên tập, Báo Văn Nghệ.

 

Một sáng kiến thú vị. Tôi rất vui được hỗ trợ mặc dù tôi có rất ít bạn Việt Nam trên trang của mình. Chắc chắn đó là một lĩnh vực khó khăn ông đã thực sự nắm bắt tốt vấn đề. Nếu ông nghĩ về bất cứ cách thức hữu hình nào muốn tôi hỗ trợ, hãy cho tôi biết",

Pete Bethune,
Thuyền trưởng - Tàu Bảo tồn Earthrace, Đạo diễn chính loạt phim truyền hình The Operatives phát năm 2014

 

Hoàng Quốc Dũng (Tiền Phong)
Cơ quan chủ quản: Diễn đàn các Nhà báo Môi trường Việt Nam
Địa chỉ: Số 22/A2, Ngõ 49, Phố Linh Lang, Phường Cống Vị, Quận Ba Đình, TP Hà Nội
Địện thoại: (84-4)37628933 - Fax: (84-4)37628933 - Email: vfej.office@yahoo.com
GPXB: Số 513/GP-BC cấp ngày 22/11/2007